ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
289
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
مرزنكوش و وذن بجوشانى « 1 » با آب اندر يكى افتابه « 2 » و سر افتابه استوار - كنى و سرجه « 3 » افتابه « 3 » بكوش باز نهى تا بخار آن بكوش برآيذ نيك آيذ و معده را تعاهد كنى ( f . 228 ) بياره و طريفل و كلنكبين و مصطكى خوب آيذ ، و ديكر گونه از بسيارى شنوائى كوش بوذ « 4 » و نشان آن بوذ كى بكرسنكى بتر شوذ علاج وى روغن « 5 » كل و سركا [ بوذ ] « 6 » و ابيون جنانك ياذ كردم ده درم سنك روغن كل و بنج درم سنك سركا بوذ و « 7 » بجوشانذ تا سركا بروذ « 8 » و بر هر درم سنكى روغن « 9 » جند يك جو « 9 » ابيون يار كند و بكوش اندر جكانذ و اين رسم استاذ ما بوذ « 10 » و اكر از كوش خون روذ باز بايذ داشتن بدان داروها كى خون بينى « 11 » را بازدارند « 11 » . فى الطرش « 12 » و بكوش نيز بوذ كه « 13 » كرّى و كرانى آيذ اكر مادرزاذ بوذ علاج نبوذ و اما اكر از بس سرسام آمذه بوذ بوذ كخود به شوذ و اندكاندك علاج بايذ ان را و اكر تمام به نشوذ آنكاه يارى بايذ طبيعت را و علاج كند بياره فيقرا و حبّ قوقايا و بكوش اندر جكانذ « 14 » روغن بادام تلخ اكر به نشوذ
--> ( 1 ) - ب ه : اين داروها كى كفته آمد در افتابه كند و اب در كند و سر افتابه و نايزه محكم كند و بر اتش نهد و ببزد و سر افتابه بكشايد و قمعى بر ان فرو كند و بخار بنايزه قمع بكوش مىرساند ، صح ( 2 - 1 ) - ف : و به آب اندر كنى و اندر افتابه كنى . ( 3 - 3 ) - ف : او را ( 4 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 5 ) - ب ه : ظ . بنفشه ( 6 ) - از « ف » افزوده شد . ب ه : پس از كلمه « ابيون » افزوده . باشد . ( 7 ) - ف : « و » ندارد ( 8 ) - ب ه : و روغن بماند ( 9 - 9 ) - ف : كل جو سنكى . ( 10 ) - ب ه : رحمه اللّه . م : و اين برسم استاذ بود اعنى محمد بن زكريا . ( 11 - 11 ) - ف : باز دارذ ( 12 ) - ف : باب فى الطرش ( 13 - 12 ) - ف : و بوذ كه بكوش ( 14 ) - ف : چكانند